Home
TV
Radio
Over ERTS
Agenda
Reacties
Nieuws
Links
Medewerkers


Zoeken op ERTS

               ERTS Radio - Detail van de uitzending
 
HOOP IN VERDRIET - 05-11-2014 om 20:02

Klik hier om deze aflevering te beluisteren »

ERTS R300 - UITZENDING 05-11-2014 – HOOP IN VERDRIET

Welkom door Jean Loyens: Goedenavond luisteraar. Dit is een uitzending van ERTS, de Evangelische Radio- &TelevisieStichting. In een eerdere uitzending hadden we een gesprek met Jef en Herlinde De Vriese. Toen ging het over omgaan met ziekte. Vanavond spreken ze over rouw en rouwverwerking. Enkele jaren terug rijpte bij het Centrum voor Pastorale Counseling het plan om een cd te maken met muziek en meditatieve teksten. Zo ontstond het project 'Hoop in Verdriet', bedoeld om mensen te helpen bij de verwerking van rouw. Het was in volle uitwerking van dit project dat bij Jef chronische limfatische leukemie werd vastgesteld. Dat betekende dus niet alleen anderen helpen, maar ook zichzelf. Aan het eind van deze uitzending komen we nog even op deze CD terug.
Begin november is doorgaans een tijd om de doden te herdenken. Maar buiten deze eeuwenoude traditie lijkt rouw in de maatschappij van nu veel minder aan de orde van de dag te zijn.

Jef: Wel ik denk dat we tegenwoordig alles wat met pijn en verdriet te maken heeft eigenlijk zoveel mogelijk verstoppen. We verstoppen de ziekte in de ziekenhuizen; mensen overlijden daar ook; oude mensen gaan naar een bejaardentehuis en de jongere mensen willen eigenlijk een makkelijker leven. Ik denk dat dat komt omdat de generaties mekaar kwijtraken; de maatschappij wordt daar sociaal ook zo in ingesteld. En dat heeft vaak als gevolg dat mensen geïsoleerde eilandjes worden.
Ik herinner me nog goed, tijdens mijn studie, dat mijn grootmoeder overleed en dat mijn moeder op een jas die ik droeg een zwarte knop naaide.
Ik herinner me ook dat we dan een tijd niet naar TV keken, terwijl nu wordt er zoveel en zo snel mogelijk over pijn en verdriet heen gewalst, met als gevolg dat heel veel mensen met onverwerkte rouw zitten, omdat het, 't is niet meer herkenbaar, het is moeilijker om erover te praten en dat maakt rouwen ook moeilijker.

Jean Bos: Heeft dat te maken ook met de toenemend individualisme in de maatschappij?
Jef: Dat hangt daar inderdaad mee samen hè. Vroeger had je drie, vier generaties die met mekaar woonden, op de boerderij bijv. En iedereen zorgde voor iedereen. Nu is het huisje, boompje, beestje, en een kindje misschien. Maar iedereen wordt meer en meer op zichzelf teruggeworpen en het gevolg is dat je daardoor een ander uit het oog verliest.

Commentaartekst Carla
Er is geen eind aan al het leed dat de wereld overkomt. Veel lijden is stil verdriet; niemand die het ziet, niemand die ernaar vraagt, niemand die troost. Verdriet over het verlies van een geliefde of een kind, een miskraam, een ziekte of een handicap. Afwijzing, een moeilijk huwelijk, zorgen om je kinderen, werkloosheid, angst, gepest worden..., het leven is vol van onrust.

Herlinde: Rouwen is een verwerkingsproces waarmee we aan de slag moeten om verdriet hanteerbaar te maken, dus dat is iets wat een actieve invulling dient te krijgen in je leven, omdat emoties en omgaan met emotie vaak taboe is geworden, neemt men voor zichzelf ook niet meer de tijd om rouw te verwerken, om met verdriet om te gaan. En inderdaad, niet alleen de persoon zelf, maar ook de omgeving heeft dan zoiets na een jaar als je geliefde is overleden, ja, dan ben je er toch overheen, terwijl we vaak zien in de praktijk, dat een rouwproces zich blijft herhalen, of tenminste dat je langere tijd nodig hebt, en dat, wanneer een geliefde overlijdt, dat het jaren kan duren vooraleer je zegt: 'en nu heb ik genoeg gerouwd'. Dus mensen gaan er eigenlijk veel te snel van uit dat een rouwproces een beginpunt, dat is duidelijk, maar ook een afgebakend eindpunt heeft. En dat is niet altijd zo.
In de volksmond wordt dat zo gezegd, dat de tijd alle wonden heelt, maar er zijn sommige wonden die niet helen.
De intensiteit van verdriet, dat neemt wel af, maar na verloop van tijd bedenk je, of besef je dan toch wel dat het verdriet, dat je dat met je mee blijft dragen.

Commentaartekst Carla:
Rouw is niet alleen stilstaan bij de pijn van het gemis. We hebben gelukkig ook de goede herinneringen om dankbaar voor te zijn. Die kunnen helpen in de moeilijkste momenten, maar wie rouwt, zal toch de pijnlijke realiteit onder ogen moeten zien. Rouwen is dus werken, omgaan met ontkenning, boosheid en depressiviteit, om zo tot aanvaarding te komen. Dit proces kunnen we opdelen in vier door elkaar heen lopende rouwtaken.

Herlinde: De eerste taak, het aanvaarden van de werkelijkheid van verlies, dus je wordt geconfronteerd met het overlijden of met het erge dat gebeurt, en het is belangrijk in deze eerste fase, in die eerste taak dan die zich aandient, om dan de emotie die je te verwerken krijgt, om dat ook onder ogen te zien, en voor de meeste mensen, zeker in de cultuur waarin wij zijn opgegroeid, hebben wij dat niet geleerd. Wij kunnen emotie wel onderscheiden als ze op het televisiescherm is of als iemand heel boos de deur dichtgooit, dan kunnen wij wel onderscheiden van hé, die is boos. Maar om dat bij onszelf te onderscheiden en zelf te herkennen, dat is niet zo eenvoudig. Want iemand overlijdt die je liefhebt, en opeens ben je verlamd.
Jef: En die emoties die moeten dan eigenlijk een plek krijgen in de praktische dingen van het leven hè. Na een overlijden heb je natuurlijk de begrafenis die geregeld moet worden, rouwkaarten, mensen die op bezoek komen. Maar dat is heel korte tijd. Want eens de begrafenis voorbij, gaat iedereen verder met zijn leven, maar jij zit wel alleen. Je moet dus praktische wegen vinden waardoor je de pijn en het verdriet niet wegstopt, maar laat bestaan. Foto's bekijken, bewust stil blijven staan bij herinneringen... Vooral het eerste jaar. Want in dat eerste jaar gebeurt van alles: een verjaardag, Kerstmis, nieuwjaar... De dingen die maar één keer per jaar voorkomen, die komen natuurlijk in dat eerste jaar na het overlijden van je geliefde ook voor, waardoor je dus telkens weer opnieuw geconfronteerd wordt met een nieuw stukje verdriet, een nieuw besef van verlies. En je zou dan geneigd kunnen zijn: ik ga niet naar het familiefeest, of ik trek me terug uit, maar eigenlijk zijn dat juist de momenten dat je moet proberen om te gaan en er te zijn, met je verdriet, maar ook temidden van de andere mensen waar ook anderen tussen zitten die je nog liefhebt en waar je verder mee op wilt trekken.

Herlinde: Ik denk dat het heel belangrijk is dat je ook oog hebt voor degene die rouw is aan het verwerken. De persoon die aan het rouwen is uitnodigen, van: hé, het is nu een jaar geleden, hoe gaat het nu met je?
Wat kan ik voor je doen? Wie kan ik voor je zijn?
Zeker in familieverband, ook in kerkelijk verband is dat zo belangrijk dat we elkaar daarin ook zien en elkaar daarin vinden. En dat is een wereld van verschil voor degene die verdriet te verwerken heeft.
Jef: En ik denk ook niet, niet bang zijn om er over te praten.

Jef: En wij zijn vaak geneigd om maar te zwijgen of geen vragen te stellen of dingen te doen die de ander herinnert aan de overledene, terwijl dat juist heel heilzaam kan zijn om dat toch een plek te geven.

Commentaartekst Carla:
Waar is God in het lijden? Hij is erbij. Hij heeft Zelf afschuwelijk leed ondergaan. De Heer Jezus Zelf was een man van smarten, vertrouwd met ziekte, door vrienden verlaten, ten onrechte beschuldigd en veroordeeld, bespot, gemarteld en gekruisigd. Als iemand weet wat je meemaakt, dan is Hij het. Verdriet kan moeilijk en eenzaam zijn, overrompelend alsof het nooit eindigt. Maar Hij is erbij en Hij is het die je bewaart.

Herlinde: Wij vinden het zo moeilijk om met pijn om te gaan. En het verwerken van rouw heeft met pijn te maken. En voor vele mensen is dat ook lichamelijke pijn. En het is toch belangrijk bij het verwerken van verdriet om pijn gedoseerd binnen te laten. Dan gaat stap voor stap gaat het rouwen ook een plekje krijgen, gaat zelfs de overledene of datgene waar je afscheid dient van te nemen, krijgt ook een plekje en het verleden wordt dan meer en meer ook afgesloten.

Jean Bos: Is ingeval van overlijden boosheid een van die uitingen van pijn die mensen ervaren?
Jazeker. Boosheid hoort daarbij. Hoeft ook niet begrepen te worden, maar boosheid is een heel belangrijke emotie.
Wij geven een negatieve connotatie aan boosheid, maar dat hoeft zo niet te zijn. God vindt boosheid ook heel belangrijk. Het is een emotie die we ook bij Hem zien. Dus wanneer je ziet dat in je leven je moet afscheid nemen, terwijl je eigenlijk een verlangen hebt om voor altijd bij elkaar te zijn, dan zegt God: 'Maar Ik vind dat ook'.
En we zien dat dus in ons leven ook. Wij worden geconfronteerd met dood, overlijden, lijden in het algemeen. En dat is niet Gods bedoeling geweest. God rouwt mee wanneer wij rouwen, en God begrijpt onze boosheid.

Jef: Je kan natuurlijk niet de overledene laten verder de functie uitoefenen die hij of zij had, want die is er niet meer. Dus andere mensen moeten bepaalde rollen gaan overnemen en vaak zijn dat drempels die mensen moeten nemen hè; alsof ik, als ik een nieuwe vriendschap aanga, dan voelt dat een klein beetje als verraad tegenover de persoon die er niet meer is.
En zich aanpassen aan de omgeving betekent toch langzaamaan leren om een nieuwe vorm in je leven te vinden waardoor datgene wat je in de rol met de overledene kwijt bent, laat vervangen op een gezonde wijze in andere relaties, in andere omstandigheden.
En dat is een proces wat qua moeite minstens 1 à 2 jaar kan duren, maar qua beleving eigenlijk je hele leven meegaat.

Herlinde:
En dat is juist het mooie van die laatste fase, is dat je het leven opnieuw kan omarmen, dat je terug kan gaan plannen maken, nieuwe ideeën opdoen. En dan merk je dat je stilletjes aan het proces van rouwen achter je kan laten en ook zien als een, ja, toch wel als een verrijking. Het heeft je gevormd. Je had het nooit zelf bedacht, je had er zeker niet naar gezocht, maar je merkt dat je tot rust begint te komen. En dat is een van de tekenen die laten zien dat je je rouwproces aan het afsluiten bent, tenminste het omgaan met de rauwe pijn, omgaan met het verlies.
Jean: En de waarde van de overledene komt er dan dikwijls ook nog mooier uit.
Herlinde: Ja, zeker, zeker weten, ja.

Afsluiting Jean: Hiermee besluiten we dit programma. De muziek kwam uit de cd 'Hoop in Verdriet'. Als je deze cd graag wilt ontvangen, of gewoon op het programma reageren, bel dan naar: 03-457.00.00; 03-457.00.00. Of mail naar: radio@erts.org. Voor meer info kun je surfen naar www.erts.org. Daar staat ook de tekst van wat je zonet hoorde.
Wij zijn er weer op woensdag 3 december na het kort nieuws van 20:00 uur op Radio 1. Graag tot dan!

 

« terug naar de vorige pagina
Bekijk ook de oude uitzendingen in het archief »