Home
TV
Radio
Over ERTS
Agenda
Reacties
Nieuws
Links
Medewerkers


Zoeken op ERTS

               ERTS Radio - Detail van de uitzending
 
MODELLEN ONDER INVLOED - 02-04-2008 om 20:03

Klik hier om deze aflevering te beluisteren »

ERTSR191 - 02/04/2008 - MODELLEN ONDER INVLOED

Welkom Jean: Goedenavond, beste luisteraar, welkom bij deze uitzending van ERTS, de Evangelische Radio- en Televisiestichting. Vandaag spreken we met Job, student in Leuven, en in het weekend thuis in Ieper. Hij schreef een thesis over schepping en evolutie in het onderwijs. Daarbij wilde hij niet zozeer het natuurwetenschappelijk aspect belichten, maar eerder de pedagogische en filosofische facetten.




Carla: Job Thomas interesseert zich voor veel onderwerpen. Het was voor hem dus niet gemakkelijk om na de middelbare school de juiste studiekeuze te maken. En toen hij dan na vijf jaar afstudeerde, koos Job ervoor geen job te zoeken, maar een tweede studie aan te vangen. Na de pedagogie volgde de theologie!




Job: Voor mijn eerste studie kiezen was niet gemakkelijk, ik ben iemand die heel grote interesses heeft en uiteindelijk heb ik ook een tijd lang het idee gehad om burgerlijk ingenieur te doen, of iets in die trant. Maar uiteindelijk, mijn allerlaatste keuze ging tussen productontwikkeling en pedagogische wetenschappen en Ĺk heb op dat moment beslist om met mensen te gaan werken, en dan ben ik bij de opendeur dag van de Universiteit in Gent geweest over pedagogische wetenschappen en op dat moment heb ik beslist om dat effectief te doen, en ik heb daar nog geen spijt van gehad. Op het einde van mijn vorige opleiding heb ik mijn thesis geschreven over creatie- en evolutieleer in het Vlaams onderwijs: Het is een onderwerp dat heel sterk in de media aanwezig blijft en ik was er zelf ook heel erg bij betrokken. Het was een onderwerp waarin ik in ge´nteresseerd was en dat ik iets wou over doen vanuit een andere hoek dan vanuit die wetenschappelijke hoek




Carla: Actueel is het onderwerp in ieder geval. Nog maar net werd de evolutieleer ingevoerd in de eindtermen van het secundair onderwijs. In de voorbije jaren kreeg het concept ĹIntelligent Designĺ veel aandacht, en uit Amerika waaide het begrip Ĺcreationismeĺ over. Het is duidelijk dat de discussie over het begin van alle dingen voorlopig geen einde kent. Objectiviteit is daarbij vaak ver te zoeken!




Job: Als je iets probeert over te brengen aan mensen, of als je een bepaalde theorie, wetenschappelijke theorie ontwikkelt, dan vertrekt je altijd vanuit een bepaald kader en hoe objectief je ook probeert te zijn, je vertrekt telkens vanuit dat kader en dat kader be´nvloedt jouw objectiviteit. Iemand die athe´st is bijvoorbeeld zal andere stukjes informatie selecteren dan iemand die gelooft in een zesdaagse schepping. Soms gaan ze dezelfde stukken informatie selecteren, maar dan gaan ze dat op een andere manier interpreteren zodat het meer in hun wereldbeeld past. Het is maar mogelijk om echt objectiever te worden als je je bewust bent van je eigen subjectiviteit en daarom zie ik het als een uitdaging om vanuit verschillende modellen naar mekaar te leren luisteren. Nu wordt er bijvoorbeeld vanuit creationistisch hoek soms heel spottend gedaan over stromingen als evolutietheorie en dat vind ik een spijtige zaak, want ten eerste breek je de kans tot dialoog volledig af. Als je vertrekt vanuit een bepaalde wetenschap, denk ik, dat je het als een uitdaging ziet om de ander te overtuigen van kijk, ons model dat is het beste, maar door de ander belachelijk te maken bereik je niets, integendeel. Het is pas door te luisteren naar de ander dat je kunt bereiken dat ze ook naar jou zouden luisteren, en dat ze open zouden staan daarvoor, en het is slechts door te luisteren wat die ander aanhaalt en op welke manier die ander kritiek geeft op je eigen theorie dat je tot een beter model kunt komen.




Carla: Job Thomas betreurt het ook dat het vaak wordt voorgesteld alsof er maar twee uitersten zijn. In zijn thesis noemt hij een aantal tussenvormen, die vooral van elkaar verschillen door de rol die men God in het ontstaan van de wereld toedicht!




Job: Ten eerste zit je met athe´stische evolutie die zegt van: het is zo geworden en alles ontwikkelt doelloos. Dan het tweede model: dat is de de´stische evolutie. Dat zegt ongeveer hetzelfde als athe´stische evolutie behalve dat je een God hebt die alles in gang gestoken heeft en die zich daarna teruggetrokken heeft. Dat zit je met een the´stisch evolutie model dat zegt dat God het in gang gestoken heeft en dat Hij het ook begeleid heeft, dus het is een doelgerichte evolutie dat naar de mens specifiek toe geleid heeft. En het vierde model is ook de Oude Aarde Creationisme en dat gelooft niet in zesdaagse schepping zoals het in de Bijbel geschreven wordt, maar houdt wel aan dat de verschillende soorten geschapen zijn zoals ze zijn. En dan heb je de groep die meestal als de creationisten bestempeld wordt dat is het Jonge Aarde Creationistisme. Die theorie zegt dat de aarde tussen de 6 en de 10 duizend jaar oud is, als ik me niet vergis, en gelooft dus dat er een schepping van zes dagen heeft plaatsgevonden exact zoals het in de Bijbel beschreven wordt.




Carla: In het huidige debat wordt dikwijls gesteld dat evolutie wetenschap is, en creatie een kwestie van geloof. Job Thomas is het daar niet mee eens: iedereen heeft een bepaalde levensbeschouwing, en die heeft grote invloed op het model dat hij kiest!




Job: Natuurwetenschap en gelijk welke wetenschap en levensbeschouwing kun je onmogelijk los van elkaar zien. Je kunt ze wel van elkaar scheiden, maar ik denk dat, dat heel belangrijk is omdat als wetenschapper ook in te zien en vanuit een dergelijke optiek kritisch te staan tegenover je eigen standpunten. Die onderscheiding die je hebt tussen evolutie als wetenschap en creatie is geloof, vind ik ook een beetje zwart-wit. Wat ik wel sowieso geloof is dat die twee een grote invloed hebben op mekaar en dat je ze niet los van mekaar kunt zien. Zelfs iemand die athe´stisch evolutionist is, vertrekt vanuit een bepaald wereldbeeld en dat wereldbeeld be´nvloedt zijn denken en dat be´nvloedt zijn model vorming en omgekeerd. Het onderzoek dat hij gedaan heeft speelt dan terug in op zijn levensbeschouwing en die twee be´nvloeden mekaar constant. Een voorbeeld van zo iemand is Richard Dawkins die zichzelf voordoet als een zuiver wetenschapper die enkel met wetenschap bezig is, maar als je boeken leest van hem, dan kun je zien, zeker als je er een beetje attent voor bent, kun je zien dat hij soms heel subtiel probeert mensen te overtuigen dat athe´sme het enige goede alternatief is.




Carla: Telkens als er iemand openlijk vraagtekens plaats bij de evolutieleer, wordt daar ongewoon fel op gereageerd. Voorbeeld daarvan is de commotie die ontstond toen een Nederlandse minister de suggestie deed om ook Intelligent Design in het onderwijs aan bod te laten komen. Het lijkt dan wel of twijfel een wetenschappelijke zonde is!




Job: Ik denk dat dat bij bepaalde mensen zo is, dat je er niet aan mag twijfelen, maar ik denk dat het juist een eigenschap van goede wetenschap is dat je openstaat voor kritiek. Het feit dat je zegt: je mag er niet aantwijfelen, je mag het niet in vraag trekken, op dat moment wordt het een soort dogma, en wetenschap probeert dat juist te vermijden om niet kritisch te zijn tegenover zichzelf. Ik vind dat zeker geen goede ingesteldheid om niet kritisch te staan tegenover het eigen model. Mijn indruk is soms en dat mag niet veralgemeend worden dat de mensen die het meest vooral vanaf weten dat die meestal ook iets kritischer zijn tegenover de modellen. De grootste voorvechters van creatie en evolutie die ik meestal ontmoet heb zijn mensen die meestal eigenlijk niet zo extreem hoog opgeleid zijn en die minder goed doorhebben waar het effectief omgaat dan de echte natuurwetenschappers. Dialoog is iets essentieels het is maar dan dat je zou kritisch kijken tegenover je eigen model en ik geloof nog altijd dat dit binnen de wetenschapsfilosofie een heel klaar punt is om kritisch te zijn tegenover je eigen uitgangspunten. En natuurlijk op een bepaald moment zal je beslissingen moeten maken voor een model dat het meest aanleunt bij het gene je ontdekt hebt, maar dat houd niet in dat je niet blijvend kritisch mag zijn.




Carla: Het is niet alleen in christelijke kringen dat schepping wordt gepredikt, ook moslims leggen daar een sterke nadruk op. Misschien is het ook daarom dat creationisme al snel het stempel krijgt van fundamentalisme. Maar volgens Job Thomas wordt die term helemaal verkeerd gebruikt!




Job: Ik geloof dat dat een foute communicatie geeft het woord fundamentalisme, het krijgt nu zoĺn negatieve indruk als een verzameling van mensen die blind zijn van wat rond hen heen gebeurt en die - tot in het absurde af - gewoon blindelings hele groepen kunnen volgen en daar ga ik niet mee akkoord. Fundamentalisme hoeft dat niet in te houden, ik zou eerder spreken van extremisme dan. Kijk, je hebt een aantal fundamenten in de Bijbel, en iemand die die fundamenten volgt die is in principe ook een fundamentalist, net omdat die terugkeert naar dat fundament en in dat opzicht ben ik zelf ook een fundamentalist, maar als ze mij zo beginnen zien als fundamentalist dan heb ik daar geen problemen mee hoor. Zolang ik geen extremist word, want die zijn gevaarlijk. Ik geloof niet dat geloven en ratio dat, dat niet samen gaat en bij extremisme krijg je dat wel, krijg je een soort geloof waarbij niet meer nagedacht word, waarbij niet meer ge´nterpreteerd word en het is een uitdaging om juist tot die kern te komen dat, dat fundament, maar dat kun je niet door alles te lezen en er niet bij na te denken. Daar voor is er juist heel veel interpretatie en nadenken nodig. Daarbij vind ik het zelf heel interessant om op dit moment Hebreeuws en Grieks te studeren omdat dan ik kan terugkeren naar die basisteksten. Als je vanuit een bepaald model vertrekt zoals een visie: er is geen God dan zul je ook op zoek gaan naar een model waar er geen God aan te pas hoeft te komen. Terwijl als je vertrek van een visie er is wel een God, dan is het normaal dat jij die God een kans geeft om in jouw model er te zijn.

Ik geloof zeker, ik ken ook heel natuurwetenschappers die christen zijn en die vertrekken juist vanuit hun geloof in God. Kijk, mensen zeggen dan van ja, je krijgt een God van de gaps model, dus de God van de gaten, dus je doet aan wetenschap en alles wat je niet kunt beantwoorden, daar komt God in te pas. Dus God vult dus de gaatjes in. Maar dat - denk ik - is geen goede visie op het christen zijn en het natuur wetenschappen zijn. Mensen zoals Pockehorn en MacGrath, mensen die ook natuurwetenschappers zijn, vertrekken juist uit van uit een bepaalde interesse in de natuur om hen heen, omdat ze geloven, omdat ze geloven dat God een God van orde is en omdat ze ook te gelijk geloven dat ze God beter kunnen leren kennen door de natuur, ik ben iemand die gelooft dat ze zeker kunnen samengaan.




Ik geloof zelf wel dat er geen sprake is van toeval en in dat opzicht dat alles heel doelgericht naar de mens toe werkt. Dat geloof ik is wel een essentieel punt. In Genesis 1: de centrale plaats die de mens krijgt. Ik geloof wel dat de mens een heel bewust doel geweest is. Ik geloof in een God. Rationeel gezien geloof ik daar in omdat ik een boek als de Bijbel bv. ook al heel vaak heb gelezen en onderzocht en zo, en dat het zin houdt, daar zit logica in, daar zit structuur in, daar zit een lijn in, maar heel persoonlijk ervaar ik ook die God in mijn leven. En die twee gecombineerd is het dus dat emotioneel aspect en dat relationeel aspect hebben mij doen beslissen dat er werkelijk een God bestaat en dat is zo wie zo geloof, dat is niet iets wat je wetenschappelijk kunt bewijzen. Maar het geloof in die God houd voor mij ook in dat ik besloten heb om Hem als oorzaak van alles te zien zoals de Bijbel ook wel zegt.




Jean: Tot zover dit programma. Wilt u reageren op de uitzending van vanavond, bel dan nu naar ons nummer 03/457 00 00, 03/457 00 00. Dit programma kunt u herbeluisteren op onze web-site: www.erts.org. Met een nieuwe uitzending zijn wij er weer over veertien dagen, na het nieuws van 8 uur. Graag tot dan !

 

« terug naar de vorige pagina
Bekijk ook de oude uitzendingen in het archief »